Historia porcelany. Zastawa porcelanowa od dynastii, królów i magnatów po nasze współczesne stoły

Przez wieki porcelana była wyznacznikiem statusu majątkowego właściciela, traktowana niemal na równi z dziełami sztuki. Stylowe, ręcznie malowane serwisy przechodziły z pokolenia na pokolenie, stanowiąc cząstkę historii i tradycji najznamienitszych rodów. Wytwarzane z niezwykłą starannością przedmioty z porcelany – od delikatnych filiżanek do kawy, przez porcelanowe naczynia, aż po bogato zdobione elementy zastawy stołowej – z czasem zyskały miano luksusowych symboli dobrego gustu i wyrafinowania.

Choć pierwsze porcelanowe wyroby pojawiły się już ponad 2000 lat temu w Chinach, to właśnie w Europie ich znaczenie zaczęło rosnąć w tempie błyskawicznym, kiedy odkryto sposób na samodzielną produkcję porcelany. Od tego momentu rozpoczęła się fascynująca podróż przez dzieje porcelany i jej produkcję, prowadząca od dworów cesarskich i pałaców królewskich po współczesne domy i elegancko nakryte stoły.

Z czasem wykształcił się podział na różne rodzaje porcelany, takie jak porcelana twarda czy porcelana kostna (znana również jako bone china) – każda z nich różni się nie tylko składem, ale i przeznaczeniem. To właśnie dzięki nim dziś możemy wybierać spośród niezliczonych form, wzorów i kolorów – zarówno tych inspirowanych klasyką, jak i nowoczesnym wzornictwem.

Porcelana premium to już nie tylko element muzealnych gablot – dzięki rozwiniętym technikom zdobienia stała się ona dostępna również dla miłośników elegancji w codziennym życiu. Dobrze dobrana zastawa stołowa, a także porcelanowe filiżanki do kawy czy zestawy deserowe to wciąż nieodzowny element rodzinnych uroczystości i świątecznych przyjęć – a ich wartość tkwi nie tylko w estetyce, ale także w historii, jaką niosą.

Chińska historia porcelany – początki białego złota

Proch, herbata, jedwab, porcelana - m.in. te cztery rzeczy zawdzięczamy Chińczykom. Porcelanę wynaleźli prawdopodobnie już w początkach naszej ery, ale na większą skalę rozpoczęli jej produkcję ok. VII w. i szybko stała się ona w tym rejonie bardzo popularna. W tym bowiem okresie znacznie wzrosła w Chinach popularność herbaty - a z porcelany produkowano wtedy głównie filiżanki. Wkrótce "zaadoptowała" ją także Japonia. A porcelana zaczęła zmieniać świat sztuki - artyści tworzyli piękne figurki, a potem cudownie zdobione przedmioty użytkowe. Kto nie słyszał o słynnych wazach dynastii Ming ? To najsłynniejsze w historii okazy porcelany.

Historia porcelany chińskiej – przełom VII wieku

VII w. uznaje się za początek historii porcelany z jeszcze jednego powodu - wcześniejsze wyroby miały seledynowy odcień. Dopiero w VII w. w Chinach wyprodukowano śnieżnobiałą porcelanę, dodatkowo dużo twardszą i bardziej wytrzymałą od wcześniejszych prób. Biała porcelana stała się wtedy standardem - trend ten utrzymał się do dziś, choć w ostatnich latach coraz większą popularność zdobywa cieplejszy odcień kremowej porcelany.

Piękna polska porcelana MariaPaula Złota Linia

Piękna polska porcelana MariaPaula Ecru

Krótka historia porcelany w Europie – jak trafiła na Zachód

Legendy mówią, że Europa poznała porcelanę dzięki słynnemu podróżnikowi Marco Polo, który przywiózł ją na stary kontynent. Jedwabnym Szlakiem porcelanowe cudeńka docierały najpierw na dwory królewskie i do pałaców najbardziej znamienitych (i bogatych) rodów. Chińczycy jednak pilnie strzegli receptury porcelany, dbając o własną wyłączność. Stopniowo zaś europejscy odbiorcy stawali się coraz bardziej wymagający. Nie wystarczały im już własne sygnatury na porcelanie, a zaczynały przeszkadzać i nudzić orientalne wzory i obce rysy postaci na dekoracjach - chińscy zdobnicy nie potrafili "wejść" w europejską kulturę, dostarczając wciąż porcelanę zdobioną na "chińską modłę". Sprowadzana przez pół świata porcelana była też niezwykle droga - bywały czasy, gdy serwis porcelanowy był równowartością majątku ziemskiego czy kilku wsi. Nie bez powodu nazwano ją "białym złotem".

Produkcja porcelany w Europie – początki produkcji naczyń

Chińczycy zazdrośnie strzegli receptury (Europejczykom nigdy nie udało się jej poznać), nastąpił silny trend ku odtworzeniu jej na starym kontynencie. Prawdziwą iskrą było przejęcie w 1603 r. przez Holendrów statku wypełnionego kawałkami porcelany - Europa niemal "oszalała" na punkcie tego materiału.  Starania trwały ponad 100 lat - przełom nastąpił w początkach XVIII w., kiedy to metodą prób i błędów pewien niemiecki alchemik "wynalazł" sposób na produkcję masy, która wypalona w wysokiej temperaturze daje w efekcie porcelanę.

Piękna polska porcelana MariaPaula Nova Solaris

Piękna polska porcelana MariaPaula Moderna Biała

Porcelany w Europie – pierwsze manufaktury porcelany europejskiej i nowe wzory

Niemal od razu powstała pierwsza europejska fabryka porcelany w Miśni, leżąca niedaleko Drezna, do dziś popularny obiekt turystycznych dla zwiedzających wschodnie Niemcy. Potem produkcja pojawiła się we Francji i Anglii. Początkowo jednak nie pomyślano o tworzeniu własnych, związanych kulturowo z Europą dekoracji - kopiowano po prostu orientalną chińską porcelanę. Dopiero kilkadziesiąt lat później rozpoczęto projektowanie bardziej odpowiadających Europejczykom wzorów.

Zastawy i serwisy w Polsce – polska historia porcelany

W końcu w 1771 r. receptura produkcji porcelany została upubliczniona. Od tego momentu rozpoczął się prawdziwy boom - fabryki porcelany powstawały dosłownie wszędzie. Z racji bliskości, do Polski porcelana dotarła relatywnie szybko - mniej więcej w 1783 r. otworzono pierwszą fabrykę (najpierw fajansu, potem porcelany) w Korcu - dziś leżącym na terenie Ukrainy. Słynne polskie rody wyposażały swoje pałace w ogromne serwisy porcelanowe - komplety liczące setki elementów wcale nie były czymś wyjątkowym.

Słynna korzecka porcelana nie była jednak produkowana zbyt długo, bo po powstaniu listopadowym fabrykę w Korcu zamknięto. Do dzisiejszych czasów przetrwało bardzo niewiele przedmiotów z tej fabryki - są rozsiane po przeróżnych polskich i europejskich muzeach i prywatnych kolekcjach. Niemal równocześnie powstała jednak kolejna polska fabryka porcelany w Ćmielowie - istniejąca i kontynuująca tradycje po dziś dzień.

Polska tradycja – porcelana i produkcja w MariaPaula

Porcelanowe tradycje są w Polsce bardzo silne - na przestrzeni wieków działało i działa do dziś co najmniej kilka fabryk naczyń i innych wyrobów porcelanowych. Często wiążą się te tradycje z wiedzą, przekazywaną przez kolejne pokolenia. Wyrób porcelany to bowiem praca wymagająca ogromnej wiedzy i doświadczenia, wspomaganej ogromną pasją do tworzenia pięknych użytkowych przedmiotów. Polska porcelana należy do najbardziej cenionych w Europie i na świecie.

Piękna polska porcelana MariaPaula Nova Ecru

Piękna polska porcelana MariaPaula Moderna Gold

Ta pasja zawarta została także w porcelanie MariaPaula - pięknym fasonie polskiej porcelany, stworzonym w Gnieźnie i produkowanym w najlepszych polskich fabrykach porcelany. Porcelana MariaPaula wyróżnia się pięknym kształtem naczyń, za które zbiera zasłużone pochwały i branżowe nagrody. Wyjątkowy kształt dodatkowo podkreślają eleganckie dekoracje, dostosowane do różnych odbiorców. W ofercie marki MariaPaula znajdziecie porcelanę zarówno szlachetnie (ręcznie) zdobioną złotem czy platyną, a także kolekcje dekorowane pięknymi geometrycznymi i florystycznymi wzorami, nadającymi charakteru białej zastawie.

Choć porcelana jest dziś powszechnie dostępna, to ta najwyższej jakości, często ręcznie zdobiona szlachetnymi dodatkami, przechowywana z pietyzmem w domowych szafkach i kredensach, nadal jest cennym elementem wyposażenia, a także ozdobą naszych domów. I wciąż służy nam przy tych bardziej szczególnych okazjach. Wciąż też, jak za dawnych czasów, kiedy była królewskim podarunkiem, piękna porcelana jest cudownym pomysłem na wartościowy prezent.